The Path of Repatriation: New Challenges in Realizing the Diaspora’s Potential

Հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչների վերադարձը հայրենիք շարունակում է մնալ Հայաստանի պետականաշինության և ժողովրդագրական անվտանգության ապահովման առանցքային ուղղություններից մեկը։ Ներկայումս հայրենադարձության գործընթացը թևակոխել է մի փուլ, որտեղ զուտ հայրենասիրական մղումներին փոխարինելու են գալիս իրավական, սոցիալական և տնտեսական ինտեգրման համակարգված մեխանիզմների ստեղծման հրամայականները։

Սփյուռքահայերի համար հայրենիքում հաստատվելու հիմնական խոչընդոտների թվում առանձնանում են բյուրոկրատական քաշքշուկները, կրթական ու առողջապահական համակարգերին հարմարվելու դժվարությունները և մասնագիտական աշխատաշուկայում լիարժեք ներգրավվածության բացակայությունը։ Փորձագիտական շրջանակները շեշտում են, որ հայրենադարձների ներուժը՝ հատկապես բարձր տեխնոլոգիաների, բժշկության և կրթության ոլորտներում, կարող է դառնալ Հայաստանի տնտեսական թռիչքի հիմնական շարժիչ ուժը։ Սակայն սրա համար անհրաժեշտ է պետական մակարդակով մշակված հստակ ռազմավարություն, որը կսահմանի արտոնյալ պայմաններ ներդրումների և բնակարանային ապահովման հարցերում։

Հայրենադարձության արդյունավետությունը մեծապես կախված է պետություն-սփյուռք փոխհարաբերությունների որակական փոփոխությունից և ինստիտուցիոնալ լուծումներից։ Միայն համակարգային մոտեցման դեպքում հնարավոր կլինի ապահովել կայուն վերադարձ և հայրենադարձների երկարաժամկետ հաստատում հայրենիքում։