Լեհաստանը ստեղծում է «VT Hayastan News» հայալեզու լրատվական ծառայություն․ նոր մեդիա գործիք Եվրոպայից և Սփյուռքի գործոնը
Լեհաստանի հանրային հեռուստատեսության (TVP) կողմից «VT Hayastan News» հայալեզու լրատվական ծառայության պաշտոնական մեկնարկը՝ երկրի Արտաքին գործերի նախարարության անմիջական աջակցությամբ, ազդարարում է Եվրոպական միության տեղեկատվական ռազմավարության որակական փոփոխությունը Հարավային Կովկասում և Սփյուռքի հետ հաղորդակցության հարթակներում։ Այս նախաձեռնությունը, որը հաջորդում է Մոլդովայի համար ռումինալեզու ծառայության գործարկմանը, հանդիսանում է TVP-ի Միջազգային մեդիա կենտրոնի ընդլայնման տրամաբանական շղթան՝ ուղղված «Արևելյան գործընկերության» երկրներում տեղեկատվական դիմակայունության բարձրացմանը։ Ռազմիկ Մարտիրոսյանի, Հարություն Ոսկանյանի և Սփյուռքի ներկայացուցիչ Նունե Գևորգյանի առաջնորդությամբ գործող թիմը ստանձնում է ոչ միայն լրատվական, այլև ֆիլտրող գործառույթ՝ արտաքին մանիպուլյացիոն հոսքերի և ապատեղեկատվության պայմաններում։
Նախագծի ժամանակագրական մեկնարկը՝ 2026 թվականի մարտի 30-ին, ուղիղ երկու ամիս առաջ Հայաստանում սպասվող հունիսյան ընտրություններից, մատնանշում է դրա հստակ կիրառական նպատակները։ Սա զուտ լրագրողական նախագիծ չէ, այլ քաղաքական գործիք, որը միտված է նախընտրական շրջանում ապատեղեկատվության զսպմանը և ՀՀ-ԵՄ հարաբերությունների վերաբերյալ եվրոպական արժեհամակարգից բխող օրակարգի ձևավորմանը։ Լեհաստանն այսպիսով ստանձնում է «տեղեկատվական հաբի» դերակատարում՝ փորձելով լրացնել այն վակուումը, որն առաջանում է ռուսալեզու և տեղական մեդիա-տիրույթների բախման արդյունքում։ Սակայն այստեղ առաջանում է խմբագրական անկախության հարցը. պետական բյուջեից ուղղակի ֆինանսավորումը կարող է նախագիծը վերածվել լոկ «փափուկ ուժի» գործիքի, եթե այն չկարողանա պահպանել քննադատական հայացքը նաև եվրոպական կառույցների նկատմամբ։
Այս գործընթացում առանցքային է Հայկական սփյուռքի վերափոխված դերակատարումը։ Հայերենը՝ որպես բացառիկ հաղորդակցության լեզու ընտրելը, թիրախավորում է հատկապես վերջին տասնամյակների «նոր սփյուռքին», որը բնակվում է Արևելյան և Կենտրոնական Եվրոպայում։ Այս հատվածը, ի տարբերություն ավանդական սփյուռքի, պահպանում է կենդանի քաղաքական ու տնտեսական կապը Հայաստանի հետ և հանդիսանում է ընտրողների զգալի բազա։ Սփյուռքն այլևս դիտարկվում է ոչ թե որպես լոկ բարեգործական ռեսուրս, այլ որպես ռազմավարական «տեղեկատվական հաղորդալար»։ Լեհաստանը, ներգրավելով սփյուռքի ներկայացուցիչներին խմբագրական կազմում, փորձում է ստեղծել վստահության կամուրջ, սակայն լսարանի իրական ընդգրկումը կախված կլինի նրանից, թե որքանով հարթակը կկարողանա մրցակցել արդեն իսկ կայացած տեղեկատվական «պղպջակների» հետ։
Նախագծի հետընտրական կայունությունը ևս մարտահրավեր է։ Եթե հունիսյան ընտրություններից հետո «VT Hayastan News»-ը չկարողանա վերափոխվել քաղաքական «ֆիլտրից» դեպի մշակութային և տնտեսական գործակցության հարթակի, ապա այն կհաստատի իր՝ զուտ ժամանակավոր-քաղաքական բնույթը։ Լսարանի սեգմենտավորումը ցույց է տալիս, որ եվրոպական «նոր սփյուռքը» և հայաստանյան երիտասարդությունը սպառում են բովանդակությունը թվային հարթակներով (YouTube, Facebook), ինչը պահանջում է դինամիկ և ոչ կաղապարային մոտեցում։ Լեհաստանի այս քայլը կարող է հանգեցնել տարածաշրջանում տեղեկատվական պատերազմի նոր սրման, քանի որ հակառակ կողմի արձագանքը՝ որպես «արտաքին միջամտություն», լինելու է թիրախային և կոշտ։
