Աննկատ նվիրումի հետքերով. Լիզա Կապուտյան
Անհատի դերը համայնքային կենսունակության համատեքստում Սփյուռքահայ իրականության մասին խոսելիս հանրային ուշադրությունը սովորաբար սևեռվում է ինստիտուցիոնալ կառույցների և լայնածավալ իրադարձությունների վրա, որոնք տեսանելիորեն ներկայացնում են համայնքի կենսագործունեությունը։ Սակայն այդ համակարգերի ներքին կայունությունն ու զարգացման դինամիկան իրականում պայմանավորված են այն անհատների հետևողական աշխատանքով, ովքեր, խուսափելով հանրային երևակումից, ստանձնում են համայնքային կյանքի բովանդակային պատասխանատվությունը։ Այսօր լրանում է այդպիսի անհատներից մեկի՝ մանկավարժ և հասարակական գործիչ Լիզա Կապուտյանի ծննդյան 75-ամյակը. մարդ, ում գործունեությունը դարձավ աննկատ, բայց հաստատուն նվիրումի յուրօրինակ վկայություն։
Մասնագիտական ուղին և համակարգային ներդրումը Լիզա Կապուտյանի կյանքը (1951–2021) մասնագիտական բարձր պատասխանատվության և ազգային նվիրումի համադրման օրինակ է։ Լինելով Լոս Անջելեսի միացյալ դպրոցական շրջանի (LAUSD) բարձրաստիճան պաշտոնյա և տնօրեն՝ նա իր փորձն ու գիտելիքները ներդրեց հայկական վարժարանների կրթական որակի բարձրացման գործում։ Նրա հեղինակած «Մեր լեզուն» դասագրքերի շարքը վկայում է նրա գլխավոր նպատակի մասին. մայրենին մատուցել արդիական մեթոդներով՝ ապահովելով լեզվի կենսունակությունը օտարախոս միջավայրում։
Հայաստան-Սփյուռք կրթական կամուրջը Կապուտյանի գործունեությունը դուրս էր գալիս սփյուռքյան համայնքի շրջանակներից։ Նա ակտիվորեն ներգրավված էր Հայաստան-Սփյուռք կրթամշակութային փոխգործակցության ծրագրերում՝ հավատալով, որ կրթական միասնական չափորոշիչներն ու փորձի փոխանակումը հայրենիքի հետ ռազմավարական նշանակություն ունեն։ Նրա ջանքերն ուղղված էին երկկողմ կապերի ամրապնդմանը, ինչը թույլ էր տալիս Սփյուռքի կրթական օջախներին հաղորդակից մնալ հայրենի մշակութային զարկերակին, իսկ Հայաստանի մասնագետներին՝ ավելի լավ պատկերացնել Սփյուռքի առջև ծառացած կրթական մարտահրավերները։
Հանրային ծառայությունը որպես անձնական պատասխանատվություն Լիզա Կապուտյանի գործունեության առանցքը բովանդակային աշխատանքն էր, որը հաճախ մնում էր նրա ընդգծված համեստության ստվերում։ Դեռ երիտասարդ տարիքից նա գործուն մասնակցություն է ունեցել Լոս Անջելեսի սկաուտական շարժման ձևավորման ակունքներում։ Այս նույն սկզբունքայնությունը նա տեղափոխեց կրթական կառավարման ոլորտ. 2015 թվականից ստանձնելով ԱՄՆ Արևմտյան թեմի ազգային վարժարանների Խնամակալ մարմնի ատենապետի պատասխանատվությունը, նա գործում էր բացառապես անշահախնդիր և կամավոր հիմունքներով։
Նրա համար կարգավիճակը ոչ թե ներկայացուցչական դիրք էր, այլ գործնական հարթակ։ Խուսափելով պաշտոնական ձևականություններից՝ նա անձամբ էր ներգրավվում վերապատրաստման ծրագրերի և մեթոդների մշակման մեջ։ Նրա առաջնորդության ոճը հիմնված էր անմիջական ներկայության վրա. պարբերական այցերը վարժարաններ, կենդանի երկխոսությունը տնօրինության ու ուսուցչական կազմի հետ թույլ էին տալիս նրան տիրապետել խնդիրներին իրականության մեջ՝ դրանով իսկ բարձրացնելով կառավարման արդյունավետությունը։
Լիզա Կապուտյանը հեռացավ կյանքից՝ թողնելով արժեքավոր կրթական գործի զարգացման ժառանգություն, որն այսօր էլ շարունակում է ծառայել համայնքին։
